Ngôi nhà 207 Nguyễn Tri Phương, quận 5, TP.HCM được nhà nước cấp cho ông Hà Văn Diệp. Năm 1992, ông Diệp đã thoả thuận nhượng lại cho vợ chồng anh Lê Minh Quy và chị Hà Thị Xuân với giá 70 lượng vàng. Trong số đó, ông Diệp lấy 50 lượng, gửi lại vợ chồng anh Quy 20 lượng để lấy lãi hàng tháng.

Năm 1998, do làm ăn thua lỗ, hai vợ chồng Xuân, Quy bị bắt giam và xử lý hình sự: Vợ chung thân, chồng 8 năm tù.

Ngôi nhà 207 Nguyễn Tri Phương được Toà tuyên: giao cho Lê Hồng Phương - một trong số chủ nợ của vợ chồng Xuân, Quy lo thủ tục hoá giá để phát mãi công khai, lấy tiền khắc phục hậu quả. Hai đứa con gái của vợ chồng Xuân, Quy, đứa lớn mới 12 tuổi bị đuổi ra khỏi nhà để đảm bảo thi hành án. Những người làm cha, làm mẹ, rõ ràng, không ai muốn con cái của mình như vậy.

Tuy nhiên, việc sang nhượng giữa ông Diệp với vợ chồng Xuân Quy vào năm 1992, dù đã trả hết tiền, nhưng mới dừng lại ở mức thoả thuận giữa 2 bên. Đó là lý do, Nhà nước đã không đồng ý bán hoá giá nhà cho vợ chồng Hà Thị Xuân, mà chỉ bán cho ông Hà Văn Diệp.

Đáng chú ý, trong quá trình thi hành án, ngày 6/2/1999, chấp hành viên Võ Văn Mẫn lập biên bản giải quyết thi hành án với ông Hà Văn Diệp và Lê Hồng Phương với nội dung 2 bên tự thoả thuận và thống nhất sẽ làm thủ tục mua nhà hoá giá và sang tên cho Lê Hồng Phương. Ông Diệp chỉ phải nộp 50 lượng vàng hoàn trả cho vợ chồng Xuân, Quy tại phòng thi hành án.

Đề cập những sai phạm trong thi hành án đối với ngôi nhà 207 Nguyễn Tri Phương của chấp hành viên Võ Văn Mẫn, công văn số 462 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM khẳng định: Việc Võ Văn Mẫn tự hủy bỏ thoả thuận mua bán nhà giữa vợ chồng Xuân, Quy và ông Diệp là trái pháp luật.

Có thể thấy: nếu nhà nước đã đồng ý bán nhà cho ông Hà Văn Diệp, thay vì phòng thi hành án yêu cầu ông Diệp làm thủ tục bán cho ông Lê Hồng Phương, mà là sang tên cho vợ chồng Xuân Quy, thì việc phát mại theo quyết định của toà đã được hoàn thành.

Chị Hà Thị Xuân, trên cơ sở đã khắc phục hậu quả nhờ bán ngôi nhà…có lẽ cũng không phải thụ án cho đến hết đời.

Nói về vấn đề này, một số người dân khu vực Nguyễn Tri Phương cho rằng: “Việc xét xử của Toà đúng hay sai, tôi không bình luận gì, nhưng việc đẩy hai cháu nhỏ ra ngoài đường như vậy là không được”. “Thi hành án như vậy là không được, thiếu khách quan, gây thiệt hại cho người bị thi hành án một cách rất vô lý”, một người khác nói.

Hành vi của chấp hành viên Võ Văn Mẫn, theo cơ quan điều tra, đã cấu thành tội ra quyết định trái pháp luật, và vụ việc hiện đang được Cục Điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thụ lý. Nhưng ông ta làm như vậy là vì ai, và vì cái gì…có lẽ không phải là điều khó trả lời khi các cơ quan chức năng vào cuộc.

Hiện tại, ngôi nhà đã được ông Diệp sang tên cho Lê Hồng Phương. Ông Diệp do già yếu, cũng đã qua đời.

 

Những nhập nhằng…

Nhiều năm nay, vụ tranh chấp hợp đồng mua bán ngôi nhà 36 Nguyễn Thị Diệu, quận 3, TP.HCM đã trở thành tâm điểm của những cuộc tranh luận giữa các cơ quan chức năng và trên công luận. Sau ngày Toà tuyên án, bà Nguyễn Thị Thanh Tao - chủ nhân của ngôi nhà đã phải chuyển về quận 10, TP.HCM sống nhờ một người con. Ngôi nhà trở thành tài sản được kê biên, phát mại để đảm bảo thi hành án.

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 9/1999, khi bà Nguyễn Thị Thanh Tao đại diện cho những hộ gia đình trong nhà 36 Nguyễn Thị Diệu ký hợp đồng nhượng lại ngôi nhà cho bà Dương Thị Bạch Diệp với giá 1.600 cây vàng.

Tháng 8/2000, sau khi nhận được thông báo hoá giá căn nhà, để có tiền tiếp tục trả cho bà Nguyễn Thị Thanh Tao, bà Diệp, bà Tao và ông Lê Hồng Phương - một người chuyên cho vay lấy lãi thoả thuận sẽ lập một hợp đồng giả bán nhà cho ông Phương với giá 900 cây vàng, bằng đúng số tiền bà Diệp sẽ vay của ông Lê Hồng Phương.

Một ngôi nhà rộng hơn 500 m² đã được mua theo Nghị định 61, được thoả thuận bán với giá 900 lượng vàng. Đất đường Nguyễn Thị Diệu vào thời điểm đó, là 3,5 - 4 lượng vàng một mét vuông. Đó là một thực tế mà ai cũng biết. Thế nhưng, thực tế đó đã bị ông Lê Hồng Phương và thậm chí cả 2 cấp Tòa án dân sự, sơ thẩm và phúc thẩm phủ nhận.

Tờ giấy viết tay mà ông Lê Hồng Phương đưa ra làm bằng chứng chứng minh việc giao dịch giữa ông và bà Dương Thị Bạch Diệp là sang nhượng hợp đồng là một tờ giấy viết tay, photo copy và có nhiều chỉnh sửa. Ông Lê Hồng Phương, 43 An Dương Vương, TP.HCM lý giải: “Bà Diệp đã viết cho tôi tờ giấy viết tay này và phân tích việc mua căn nhà này có lợi như thế nào”.

Thế nhưng, có một điều mà ông Phương không lý giải, đó là dòng chữ: “nhu cầu cần, và thời hạn 2 tháng” - những từ ngữ thể hiện rõ ràng sự vay mượn, chứ không phải mua bán.

Chúng tôi xin được nhấn mạnh, là ông Lê Hồng Phương đã không thể đưa ra bản chính tờ giấy mà ông cho là rất quan trọng này.

Và sự im lặng khó hiểu…

Vụ việc tranh chấp hợp đồng mua bán căn nhà 36 Nguyễn Thị Diệu đã qua 2 cấp tòa xét xử với những phán quyết đẩy các đương sự vào một quá trình khiếu kiện kéo dài… Và việc thi hành án rất nhiều lần phải tạm hoãn vì những ý kiến khác nhau của cơ quan có thẩm quyền.

Ông Nguyễn Việt Thành - Phó Chánh văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, cho biết: “Trường hợp nhà 36 Nguyễn Thị Diệu có lỗi hỗn hợp cả 3 bên: ông Phương, bà Diệp và cơ quan chức năng. Văn phòng đã có kiến nghị tới Bộ Tư pháp, Toà án Nhân dân Tối cao, VKSND Tối cao đối với việc hủy án phúc thẩm, sơ thẩm đề xử lại theo trình tự giám đốc thẩm, đảm bảo thuận lý, hợp tình”.

Có rất nhiều yếu tố dẫn tới việc xem xét, đánh giá chứng cứ cũng như việc xác định lỗi và căn cứ bồi thường đối với vụ kiện tranh chấp nhà 36 Nguyễn Thị Diệu mà 2 cấp toà đã tiến hành được xem là thiếu căn cứ hoặc chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Đó là lý do nhiều cơ quan trong đó có Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, Bộ Tư pháp, VKSND Tối cao đã có văn bản đề nghị vụ án sớm được xem xét lại theo trình tự giám đốc thẩm.

Tuy nhiên, cho tới nay, tất cả đều chìm trong im lặng …một sự im lặng tới khó hiểu.

Và thời hạn tạm hoãn thi hành án cũng không còn bao nhiêu.

“Tôi cặm cụi làm đơn, nhiều đêm mất ngủ, có lúc phải âm thầm ứa nước mắt nuốt đau xót vào trong trước những nỗi oan khiên đau khổ của người dân, trước bức thành trì hết sức kiên cố của việc Giám đốc thẩm, chờ đợi, mà vẫn không thấy hồi âm. Mà nếu có nhận được công văn trả lời, thì cũng chỉ vỏn vẹn một câu trả lời cực kỳ bí hiểm, hiểu sao cũng được. Chúng tôi có nhận được đơn xin giám đốc thẩm bản án, sau khi nghiên cứu hồ sơ, chúng tôi thấy không có căn cứ để giải quyết”. Đó là tâm sự của Luật sư Nguyễn Bính Châu - Đoàn Luật sư TP.HCM được đăng tải trên tờ Pháp Luật Việt Nam khi được hỏi về những trải nghiệm của ông trong việc hỗ trợ pháp lý cho người dân làm thủ tục xin giám đốc thẩm.

Không phải ngẫu nhiên mà Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng chống tham nhũng dành cho 2 vụ việc, 207 Nguyễn Tri Phương và 36 Nguyễn Thị Diệu sự quan tâm đặc biệt.

Bởi đó là những vụ việc mà sự bất cập về xét xử và thi hành án dân sự theo kiểu, xử thế nào cũng được, đang ảnh hưởng trực tiếp và rất nghiêm trọng tới quyền lợi của người dân.

Những bất cập được xem là thâm căn cố đế và cần phải nhanh chóng được quan tâm chỉnh sửa bởi áp dụng pháp luật chuẩn xác là một yêu cầu có tính sống còn và cốt lõi đối với việc giữ vững Lòng tin và Công lý…tránh tình trạng sơ khai, mịt mờ về pháp luật.